Centrale slaapapneu ontstaat door een storing in het ademcentrum van je hersenen, waardoor je tijdelijk stopt met ademen zonder fysieke blokkade. Obstructieve slaapapneu wordt veroorzaakt door een verstopping in je luchtwegen, meestal door verslapping van de keel- en tongspieren. Beide typen zorgen voor ademstops tijdens de slaap, maar de oorzaak en behandeling verschillen aanzienlijk.
Wat is het verschil tussen centrale en obstructieve slaapapneu? #
Het belangrijkste verschil ligt in wat er gebeurt in je lichaam tijdens de ademstops. Bij obstructieve slaapapneu blijven je hersenen wel het signaal geven om te ademen, maar je luchtwegen raken geblokkeerd door verslappende spieren in je keel, tong of zachte gehemelte. Je lichaam probeert wel adem te halen, maar de lucht kan er niet door.
Bij centrale slaapapneu is het probleem anders: je hersenen vergeten tijdelijk het signaal te geven om te ademen. Je luchtwegen zijn open, maar je ademhalingsspieren krijgen geen instructie om te werken. Dit komt veel minder voor dan obstructieve slaapapneu.
Obstructieve slaapapneu is veruit het meest voorkomende type – ongeveer 84% van alle slaapapneu gevallen. Centrale slaapapneu komt voor bij mensen met hartproblemen, hersenaandoeningen of als bijwerking van bepaalde medicijnen.
Welke symptomen horen bij centrale slaapapneu? #
Mensen met centrale slaapapneu hebben vaak minder last van luid snurken dan bij obstructieve slaapapneu, omdat de luchtwegen niet geblokkeerd zijn. In plaats daarvan merk je vooral periodes waarin je partner ziet dat je helemaal stopt met ademen, zonder hoorbare ademhalingspogingen.
Typische symptomen zijn:
- Niet uitgerust wakker worden ondanks voldoende slaaptijd
- Regelmatig wakker worden ’s nachts
- Concentratieproblemen en vergeetachtigheid overdag
- Hoofdpijn bij het wakker worden
- Kortademigheid bij het ontwaken
De vermoeidheid overdag is vaak minder uitgesproken dan bij obstructieve slaapapneu, maar de slaapkwaliteit blijft slecht. Je kunt je afvragen “waarom ben ik altijd moe” terwijl je denkt genoeg te slapen.
Hoe herken je obstructieve slaapapneu? #
Obstructieve slaapapneu herken je vooral aan luid snurken gevolgd door stiltes waarin je stopt met ademen. Je partner merkt vaak dat je snurkt, dan stil wordt, en daarna weer begint met ademen – soms met een snurkende of rochelende ademhaling.
Kenmerken slaapapneu die je zelf merkt:
- Extreem moe zijn ondanks een volledige nacht slaap
- Met een droge mond of keelpijn wakker worden
- Vaak naar het toilet moeten ’s nachts
- Concentratieproblemen op het werk
- Prikkelbaar zijn of stemmingswisselingen
Wat je partner opmerkt:
- Zeer luid snurken
- Periodes waarin je stopt met ademen
- Onrustige slaap en veel bewegen
- Naar adem happen tijdens de slaap
Ongeveer tien op de honderd mensen die snurken hebben ook slaapapneu, dus snurken alleen is niet altijd een probleem.
Wat veroorzaakt centrale versus obstructieve slaapapneu? #
Obstructieve slaapapneu ontstaat door fysieke factoren die je luchtwegen vernauwen. Overgewicht is een belangrijke oorzaak, omdat extra weefsel rond de hals druk uitoefent op de luchtwegen. Ook de vorm van je kaak, tong of amandelen kan een rol spelen.
Risicofactoren voor obstructieve slaapapneu:
- Overgewicht, vooral rond de hals
- Mannelijk geslacht (komt vaker voor bij mannen)
- Leeftijd boven de 40 jaar
- Grote tong, amandelen of kleine kaak
- Alcohol gebruik voor het slapen
- Slapen op je rug
Centrale slaapapneu heeft medische oorzaken die het ademcentrum in je hersenen beïnvloeden. Hartfalen is de meest voorkomende oorzaak, maar ook hersenaandoeningen, bepaalde medicijnen (vooral pijnstillers) of verblijf op grote hoogte kunnen het veroorzaken.
Mensen met hartproblemen, neurologische aandoeningen of die sterke pijnmedicatie gebruiken hebben een verhoogd risico op centrale slaapapneu.
Hoe worden beide typen slaapapneu behandeld? #
Voor obstructieve slaapapneu is een CPAP-apparaat (Continuous Positive Airway Pressure) de meest effectieve behandeling. Dit apparaat blaast zachte luchtdruk in je luchtwegen om ze open te houden tijdens de slaap. Bij sommige mensen helpt ook een speciaal bitje dat de onderkaak naar voren houdt.
Andere behandelingen voor obstructieve slaapapneu:
- Gewichtsverlies bij overgewicht
- Slaaphouding aanpassen (niet op de rug slapen)
- Alcohol vermijden voor het slapen
- In sommige gevallen operaties aan keel, kaak of neus
Centrale slaapapneu vereist een andere aanpak. Behandeling richt zich op de onderliggende oorzaak, zoals hartfalen of medicijnaanpassingen. Speciale ademhalingsapparaten zoals ASV (Adaptive Servo-Ventilation) kunnen helpen door je ademhaling te ondersteunen wanneer je hersenen het signaal missen.
Bij beide typen is het belangrijk om eerst een slaaptest te laten doen voor de juiste diagnose. Thuis slaaponderzoeken maken het mogelijk om je slaappatronen in je eigen bed te meten, wat veel comfortabeler is dan een nacht in het ziekenhuis.
Heb je het vermoeden dat je lijdt aan slaapapneu? Bij Noctis kun je een gratis online slaap- en snurktest doen. Een gespecialiseerde arts beoordeelt je antwoorden en belt je persoonlijk voor advies over vervolgstappen. Zo krijg je snel duidelijkheid over je slaapklachten zonder dat je direct een afspraak hoeft te maken.
